Główne zagadnienia twórczości Witkacego
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
1. Tajemnica istnienia

Stałą cechą myślenia Witkacego jest przeświadczenie, że wszelkie poglądy powinny opierać się na ostatecznej instancji, jaką niewątpliwie stanowi filozofia - to ona porządkuje nasze widzenie świata. Głównym problemem filozoficznym jest problem istnienia człowieka i świata. Pytaniami nurtującymi filozofów, w tym również Witkacego, są pytania o istnienie: co to znaczy że coś istnieje, jak to coś istnieje, jak istnieje człowiek itd.

Witkacy osobę pojmuje jako istnienie poszczególne, które otacza właśnie tajemnica istnienia, a jak sam pisze jest nią „jedność w wielości i nieskończoność jego tak w małości, jak w wielkości, przy jednoczesnej konieczności ograniczoności każdego Istnienia Poszczególnego”. Jednością jest więc człowiek, tożsamość jego „ja” jest faktem oczywistym. Charakteryzuje go jednak wielość doznań (myśli, wrażeń, uczuć itd.) stąd pojawia się wieczna dychotomia jedność-wielość, wieczne napięcie między mną (człowiekiem) a światem. Tajemnica Istnienia sprowadza się zasadniczo do tego, że człowiek pozostaje jednością mimo wielości jakości, które go konstytuują. Dogłębna znajomość ontologii Witkacego dla zrozumienia jego tekstów nie jest niezbędna. Trzeba jednak pamiętać, że jego twórczość jest wynikiem poczucia istnienia odwiecznej opozycji, jaka zachodzi między człowiekiem-jednością a światem-wielością, doświadczenie zaś tej opozycji, czyli przeżycie Tajemnicy Istnienia implikuje pragnienie poznania prawomocności istnienia. Nieumiejętność znalezienia odpowiedzi wywołuje uczucie niepokoju zwane przez Witkacego niepokojem metafizycznym. Celem sztuki staje się wyrażenie metafizycznych uczuć.

2. Estetyka Czystej Formy

Odpowiedzi na dręczące pytania o sens istnienia, ludzkość poszukiwała na gruncie: religii, sztuki i filozofii. Witkacy był przeświadczony, że rozwój społeczno-naukowy spowodował upadek religii i podobnie sprawi, że sztuka i filozofia staną się niepotrzebne. Związane jest to z procesem uspołecznienia, który niszczy wszelką indywidualność. Przyszłe społeczeństwo charakteryzuje zanik wszelkich uczuć metafizycznych. Działa ono na kształt niezawodnego mechanizmu, w którym każda jednostka nie będzie już indywiduum, lecz jedynie cząstką tego mechanizmu, która ma do wykonania określone zadanie. I tak powstaje znamienne dla poglądów Witkacego określenie „mechanizacja”. Konieczne jest zwrócenie uwagi, że nie jest to ostrzeżenie przed rozwojem techniki, lecz przede wszystkim przed utratą indywidualności, przed redukcją duchowości. Społeczeństwo przyszłości jawi się jako zbiór ludzi-automatów, którzy nie doświadczają Tajemnicy Istnienia. Istota katastrofizmu Witkacego tkwi w tym, że jest on przekonany o nieuchronności nadejścia zmechanizowanej cywilizacji. Jej pojawienie poprzedzi jednak fala rewolucji.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Groteska i absurd w „Szewcach”
2  Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) – życiorys
3  Aluzje do „Wesela” Wyspiańskiego



Komentarze
artykuł / utwór: Główne zagadnienia twórczości Witkacego






    Tagi: